Papier, kamień, nożyce: zasady, warianty i historia
Zasady · · 3 min czytania
Prawie każdy uczy się grać w papier, kamień, nożyce jako dziecko, zwykle bez tego, żeby ktokolwiek spisał zasady. Są krótkie, ale to coś więcej niż trzy znaki dłonią: jak się odliczać, co się dzieje przy remisie, ile rund składa się na mecz i kilka wariantów, które zmieniają rachunek.
Tu znajdziesz całą grę w jednym miejscu, a do tego jej pochodzenie i kilka sytuacji, w których rozstrzygnęła coś naprawdę ważnego.
Podstawowe zasady
Dwoje graczy staje naprzeciw siebie i razem odlicza — w Polsce zwykle „papier, kamień, nożyce!”. Na ostatnie słowo każdy pokazuje jeden z trzech znaków, obaj dokładnie w tej samej chwili:
- Kamień, czyli zaciśnięta pięść. Bije nożyce, bo je tępi.
- Papier, czyli płasko otwarta dłoń. Bije kamień, bo go owija.
- Nożyce, czyli palec wskazujący i środkowy wyciągnięte w kształt litery V. Biją papier, bo go tną.
Remisy i dlaczego żaden znak nie jest najlepszy
Jeśli obaj gracze pokażą ten sam znak, runda kończy się remisem i po prostu gra się ją jeszcze raz.
Każdy znak bije dokładnie jeden inny i przegrywa z dokładnie jednym innym, więc wszystkie trzy tworzą koło. Żaden nie jest silniejszy od pozostałych i to właśnie sprawia, że gra jest uczciwa — a jedyną prawdziwą przewagę daje czytanie drugiej osoby. W poradniku jak wygrać w papier, kamień, nożyce sprawdzamy, co mówią o tym badania.
Znaki muszą paść jednocześnie. Pokazanie ręki z opóźnieniem albo zmiana znaku po zobaczeniu cudzego to jedyny prawdziwy sposób na oszustwo — i właśnie po to jest odliczanie.
Ile rund składa się na mecz
Jeden rzut wystarczy, żeby ustalić, kto zaczyna. Gdy stawka jest większa, gracze zwykle umawiają się na mecz, a remisy nigdy się do niego nie liczą:
- Do dwóch wygranych z trzech: kto pierwszy wygra dwie rundy, ten bierze mecz.
- Do trzech wygranych z pięciu, czyli pierwszy do trzech, jeśli chcesz trochę większej pewności.
- Pierwszy do pięciu — tak rozgrywa się mecze online w Klasycznym KPN. To dość długo, żeby wyszły na jaw nawyki i żeby liczyły się umiejętności.
Jak ta gra nazywa się na świecie
W tę grę gra się prawie wszędzie, pod wieloma nazwami i z różnymi odliczankami. Kilka z nich:
- Japonia: janken, z odliczaniem „jan, ken, pon”.
- Korea: gawi bawi bo — nożyce, kamień, tkanina.
- Francja: pierre-feuille-ciseaux albo chifoumi.
- Niemcy: Schere, Stein, Papier — nożyce na początek.
- Część Stanów Zjednoczonych: roshambo.
Skąd się wzięła
Gry na dłonie, w których znaki tworzą koło, są stare. Około 1600 roku chiński pisarz Xie Zhaozhi opisał jedną z nich i wywiódł ją z czasów dynastii Han, mniej więcej dwa tysiące lat wcześniej. Te dawne gry niekoniecznie używały kamienia, kartki papieru i nożyczek.
W Japonii istniało kilka gier tego rodzaju — w jednej z nich, mushi-ken, występowały żaba, ślimak i wąż — i to tam w XIX wieku ukształtowała się wersja z kamieniem, papierem i nożycami, czyli janken. Z Japonii w XX wieku rozeszła się po Europie i Ameryce.
Kiedy rozstrzygnęła coś naprawdę
W 2005 roku japońska firma elektroniczna Maspro Denkoh nie mogła się zdecydować, czy sprzedaż jej kolekcji obrazów impresjonistów powierzyć Christie’s, czy Sotheby’s, więc poprosiła oba domy aukcyjne, żeby rozegrały to w papier, kamień, nożyce. Christie’s wybrało nożyce, podobno za radą jedenastoletnich córek jednego z dyrektorów, które uznały, że wszyscy spodziewają się kamienia. Sotheby’s wybrało papier. Sprzedaż trafiła do Christie’s.
Rok później sędzia federalny na Florydzie, zmęczony sporem dwóch kancelarii o to, gdzie przeprowadzić przesłuchanie, nakazał ich prawnikom rozstrzygnąć sprawę partią papier, kamień, nożyce.
Warianty z większą liczbą znaków
Najbardziej znany wariant dodaje dwa znaki: papier, kamień, nożyce, jaszczurka, Spock. Wymyślili go Sam Kass i Karen Bryla, a sławny stał się dzięki serialowi The Big Bang Theory. Jaszczurka to dłoń złożona na kształt pyska, a Spock to wolkańskie pozdrowienie ze Star Trek.
Przy pięciu znakach każdy bije dwa i z dwoma przegrywa, więc gra pozostaje zrównoważona, a remisy zdarzają się rzadziej — dwoje graczy pokazuje ten sam znak raz na pięć razy zamiast raz na trzy. Ten sam trik działa z każdą nieparzystą liczbą znaków: ułóż je w koło i niech każdy bije połowę tych, które idą po nim.
- Kamień miażdży nożyce i miażdży jaszczurkę.
- Papier przykrywa kamień i obala tezy Spocka.
- Nożyce tną papier i ścinają głowę jaszczurce.
- Jaszczurka zatruwa Spocka i zjada papier.
- Spock rozbija nożyce i odparowuje kamień.
Papier, kamień, nożyce na planszy
RPS Board zabiera trzy znaki z twojej dłoni i przenosi je na figury: po czternaście na stronę, ukryte przed przeciwnikiem, przebijające się przez planszę siedem na sześć. Każde bicie rozstrzyga to samo koło — a gdy spotkają się dwie takie same figury, obaj gracze potajemnie wybierają znak, żeby przełamać remis.
Zagraj mecz do pięciu z prawdziwym przeciwnikiem w Klasycznym KPN